top of page

Ekonomiese Opdatering November 2025

Dec 3, 2025
3 min read

Die nadeel

Die buitensporige media-publisiteit rondom Suid-Afrika se aanbieding van die 2025 G20-beraad in Johannesburg het die werklikheid verbloem van 'n land in desperate behoefte om sy ekonomie te laat groei teen 'n tempo wat ooreenstem met die verlaging van 'n kommerwekkend hoë werkloosheidsyfer. Alhoewel verskeie slaggate en verkeersligte haastig reggestel is, vereis die ooglopende infrastruktuurverval in die land se sake-episentrum dringende regstellende optrede. Geen munisipaliteit in die land kan die doeltreffendheid van plaaslike regering in die Wes-Kaap ewenaar nie, en 'n bloudruk om die funksionaliteit van basiese dienste te herstel, is agterstallig.


Bestuurders in die ingenieurswesesektor het herhaaldelik gewaarsku dat Suid-Afrika se infrastruktuurherstel sal aanhou stagneer tensy die regering, bedryf en professionele liggame saamwerk om van die herhaalde identifisering van probleemareas na konkrete implementering oor te skakel. Tydens 'n onlangse rondetafelbespreking in Johannesburg, aangebied deur die ingenieursfirma Gibb, het die sprekers gewaarsku dat beleidsverlamming, 'n krimpende vaardigheidsbasis en 'n gebrek aan meetbare aanspreeklikheid die land verhinder om infrastruktuuragteruitgang om te keer en breë ekonomiese stabiliteit te herstel.


Ongelukkig blyk dit dat die Nasionale Tesourie voor die onnodig havikagtige Monetêre Beleidskomitee geswig het deur die Reserwebank se inflasieteikenreeks te verlaag. Dit het die vooruitsig van verdere rentekoersverlagings gedemp indien die verbruikersprysindeks (VPI) styg, aangesien dit reeds binne raakafstand van die boonste punt van die implisiete nuwe inflasieteikenreeks van 3% tot 4% is. Enige beduidende depresiasie van die randwisselkoers is dus bestem om die MBK se rentekoersverlagingsiklus te stop.

Die voordeel

BBP herstel in derde kwartaal

Vroeg in Desember het Statistiek SA die derde kwartaal se BBP-syfers vrygestel, wat 'n welkome terugkeer na reële BBP-groei bo die nul-tot-een persent-reeks (jaar-op-jaar) getoon het. Die laer koste van krediet het ongetwyfeld 'n noodsaaklike rol gespeel om positiewe reële per capita-groei vir die eerste keer sedert die tweede kwartaal van 2023 te verseker.

BBP herstel in derde kwartaal
GDP recovers in the third quarter

Sonder 'n uitstekende prestasie deur drie sleutelsektore oor die afgelope ses jaar, sou positiewe BBP-groei nie moontlik gewees het nie, soos deur die figuur geïllustreer word. Die belangrikste bydraer tot produksie, naamlik finansies, eiendom en sakedienste, bly die steunpilaar van die Suid-Afrikaanse ekonomie en het sy aandeel van die BBP oor die afgelope twee dekades van 20,2% tot 27,1% gegroei.

Groeivooruitsigte vir 2026 het verbeter, gedryf deur 'n gesonde betalingsbalans, verbeterde beleggersvertroue en sterker openbare finansies in Suid-Afrika. Die Nasionale Tesourie is vol vertroue dat dit 'n tweede agtereenvolgende primêre begrotingsurplus in die huidige fiskale jaar (inkomste minus nie-rente-uitgawes) sal verseker.


Primakoers daal tot 10.25%

Die Monetêre Beleidskomitee (MBK) van die Reserwebank het sy rentekoersverlagingsiklus aan die einde van November hervat, met die sesde agtereenvolgende daling in die repokoers, wat outomaties lei tot 'n soortgelyke verandering in die land se maatstaf prima oortrekkingskoers. Die prima koers is nou 10,25%, vergeleke met 11,75% aan die begin van September verlede jaar.

Primakoers daal tot 10.25%
Prime rate declines to 10.25%

Die stap is wyd verwelkom en het 'n mediaverklaring van die nasionale regering aanleiding gegee, wat gesê het dat 'n laer rentekoers broodnodige verligting bied vir Suid-Afrikaanse huishoudings, waarvan baie steeds finansiële druk ondervind as gevolg van die stygende lewenskoste.

Let daarop dat die huidige primakoers hoër bly as voor die 2020 COVID-19-inperkings en steeds 325 basispunte bo die koers in Oktober 2021 is. Verdere rentekoersverlagings is nodig om addisionele stimulus aan verbruikersvraag te bied, wat sal deurvloei tot hoër BBP-groei en die kritieke doelwit om werk te skep, sal ondersteun.


Huishoudelike finansies verbeter

Die resultate van die Altron FinTech Huishoudelike Veerkragtigheidsindeks (AFHRI) vir die tweede kwartaal van 2025 is einde November vrygestel en toon 'n gesonde jaar-tot-jaar verbetering van 2.3%. Hierdie indeks, wat 20 aanwysers vasvang wat direk of indirek huishoudings se inkomstegenererende kapasiteit beïnvloed, was onder druk van die einde van 2021 tot middel-2024 as gevolg van die Reserwebank se beperkende monetêre beleid. Sedertdien het beskeie dalings in die primakoers die AFHRI se herstel gehelp, terwyl die impak van die tweepotstelsel ook 'n mate van verligting vir huishoudings gebied het. Dit is betekenisvol dat beide indiensnemingsvlakke en salarisse in die private sektor gedurende die eerste helfte van die jaar verbeter het, hoewel slegs marginaal.

Dr. Roelof Botha

In die boek *On Balance*, deur dr. Roelof Botha, word doelbewus positiewe nuus beklemtoon, wat dikwels die veerkragtigheid van die Suid-Afrikaanse ekonomie en die enorme ruimte vir nuwe sakegeleenthede uitlig.

 
 
  • X
  • Facebook
  • LinkedIn
  • Email
  • Phone
bottom of page